Độc đáo hội thề “Không lấy của công làm của tư”
Trước khi khai mạc hội thề, dân làng tế thánh tại miếu chính, với sự chứng kiến của các chức dịch hàng tổng, quan lại hàng phủ. Các nghi lễ được tiến hành trang trọng, gồm chúc văn lai lịch công đức của thánh vương do chủ lễ đọc, sau đó là lễ dâng hương, dâng rượu, dâng nước trong tiếng nhạc bát âm réo rắt, đây là nghi lễ tế Thần hoàng. Nội dung quan trọng nhất là “Miêng thệ”, quan khách và dân làng, chức dịch quần áo chỉnh tề tập trung quanh sân miếu theo thứ bậc. Người chủ tế dùng động tác “chỉ trời, vạch đất” mô phỏng theo phép biến trong kinh dịch rồi vẽ một vòng tròn lớn đường kính khoảng 2m ở giữa sân miếu gọi là “đài thề”. Trước đài thề đặt một bàn thờ hướng về cửa miếu thâm nghiêm. Ba vị đại diện cho hàng ngũ chức dịch, hội tư văn và bô lão trong làng bước lên đài thề làm lễ thắp hương khấn vái trời đất, thánh thần. Đại diện ban tế dõng dạc đọc hịch văn Minh thề. Mọi người trong làng từ hương chức đến nhân dân, trên là bô lão, dưới từ 18 tuổi trở lên đều thề. Nội dung lời thề là: “Ai dùng của công dùng vào việc công xin thần linh ủng hộ, ai lấy của công về làm của tư, cầu thần linh đả tử…. làm tôi bất trung, làm con bất hiếu, xin thần linh tru diệt”.

Sau khi mọi người cùng hô vang câu “Y như lời thề” hoặc “Y như miệng thề”, vị chủ tế cầm dao bầu cắm mạnh xuống trong vòng tròn “Đài thề” để biểu thị sự quyết tâm thực hiện lời thề. Tiếp đến là nghi lễ cắt tiết gà, máu gà trống được hoà vào bình rượu lớn, mọi người chuyền tay nhau uống khẳng định sự đoàn kết, một lòng quyết tâm thực hiện lời thề. Chính yếu tố này tạo nên sự độc đáo của lễ hội, người nông dân của một vùng quê lại biết học tập và làm theo khí phách kẻ sĩ Nho giáo, giữ tiết tháo không vì cơ hàn mà xâm phạm của công, lấy “Chí công” làm trọng.

Tư tưởng lớn vượt qua khuôn khổ hội làng
Mặc dù, lễ hội Minh thề chỉ là một hội làng với quy mô nhỏ, nhưng mục tiêu, nội dung lại tạo ra những giá trị lớn. Nó không chỉ góp phần gìn giữ đạo lý “Chí công vô tư” cho người lãnh đạo và dân làng Hòa Liễu mà còn gợi lên sự suy ngẫm, học hỏi, làm theo của lãnh đạo, người dân ở Kiến Thụy, ở Hải Phòng và mọi miền đất nước. Ngoài lễ hội Minh thề độc đáo, trước cừa Đền thờ Thái hoàng Thái hậu còn có cây thạch trụ - cột đá thề được các bậc tiền nhân và nhân dân giữ gìn qua thăng trầm của lịch sử, nơi hội tụ âm dương thái cực, thu hút khí thiêng của vũ trụ bao la, nguyện cầu mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, làng xã phồn thịnh.

Ông Phạm Đăng Khoa, 78 tuổi, người đề xướng và khôi phục lễ hội Minh thề khẳng định: “Lễ hội Minh thề không chỉ là một tín ngưỡng dân gian mà còn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Trước hết là giáo dục các chức sắc trong làng chí công vô tư, không lấy của công làm của tư, không lấy uy danh chèn ép người nghèo. Thứ hai là giáo dục người dân bản tính lương thiện, không chứa chấp gian tà, không trộm cắp. Và thứ ba, trong bối cảnh hiện nay là chấp hành tốt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các quy định của địa phương”.

Phó chủ tịch UBND xã Thuận Thiên Nguyễn Văn Khanh, Trưởng ban quản lý di tích, Trưởng ban chỉ đạo lễ hội cho biết: “Nét mới của lễ hội Minh thề năm 2012 là sau phần lễ là phần hội với nhiều hoạt động vui chơi lành mạnh như cờ tướng, cờ người, đấu vật (mời vận động viên tham gia giải vật thành phố tham dự), hội thi kéo co Hội Phụ nữ xã tổ chức, chiếu chèo sân đình do đội văn nghệ làng biểu diễn. Đồng thời động thổ ngôi Đại hùng Bảo điện với tổng kinh phí 15 tỷ đồng được huy động từ nguồn xã hội hóa và nhân dân trong làng đóng góp”.

Việc duy trì và phát huy lễ hội dân gian với sản phẩm độc đáo là lễ “Miêng thệ” không chỉ là việc làm tích cực của lãnh đạo địa phương trong việc duy trì, phát triển vốn văn hóa đậm đà bản sắc Việt tại thành phố Cảng mà còn thể hiện việc học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh, một việc làm mà Đảng bộ và nhân dân nơi đây đang làm theo.